Maandag t/m Donderdag 17:50 u op NPO 2
Jitse van der Wal (rechts) op bezoek bij gemeenteleden Bert en Annemiek Hoffman

Jitse van der Wal: aardbevingspastor in Appingedam

“Ik sta graag met mijn poten in de blubber”

Jitse van der Wal werkt pas een half jaar voor zijn kerkgemeente in Appingedam, als even verderop in Huizinge de zwaarste aardbeving ooit de Groningse regio treft. Het is dan 16 augustus 2012. Doordat ook leden van zijn kerk schade ondervinden, ziet hij van heel dichtbij de impact van een beving én de nasleep ervan. “Er zit heel veel emotie bij de mensen die ik spreek. Ze voelen zich niet gehoord.” 

In de uitzending met Bert en Annemiek Hoffman is hij al even te zien, de 53-jarige Van der Wal. Hij is voorganger van de gereformeerd vrijgemaakte gemeente in Appingedam én aardbevingspastor. “In 2012 werd eigenlijk voor het eerst het verband gelegd tussen de aardbevingen en gaswinning. Al vrij snel daarna, in 2013, kreeg ik ermee te maken in mijn kerkgemeente”, vertelt hij. Het gaat om een gezin met vijf jonge kinderen. Hun woning is zwaar beschadigd door de beving in Huizinge. Maar het blijft niet bij dit jonge gezin alleen: “Ik werd als het ware in de aardbevingsproblematiek meegezogen”, herinnert Van der Wal zich. “Ik heb er nu al vier keer mee te maken gehad, tot huisuitzettingen aan toe. En dat in mijn kleine kerkgemeente van 220 leden.” 

Vechten voor recht

Natuurlijk biedt hij als voorganger een luisterend oor. Maar dat is niet het enige: “Ik vind het belangrijk om het wantrouwen dat mensen voelen, serieus te nemen. Er zit heel veel emotie. Door de rest van Nederland worden ‘wij Groningers’ vaak als stug gezien, maar we zijn juist enorme gevoelsmensen. Type ruwe bolster, blanke pit”, glimlacht hij. Het grootste pijnpunt zit ‘m voor de meeste mensen in de schade-afhandeling, weet Van der Wal. “Mensen zijn boos en voelen zich onrecht aangedaan door instanties en autoriteiten. Het is toch een soort machtsblok waar je tegen vecht.”

De hele situatie laat hem zelf ook niet koud, geeft hij toe. Sterker nog, Van der Wal is boos, erg boos. “Met name door de ontkenning van instanties die schade afhandelen, zoals de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Als ik een deuk in jouw auto rijd, bepaal ik toch ook niet zelf wat de schade is? Dat is wel wat er nu gebeurt en dat moet gewoon anders”, zegt hij vastberaden.

Krachten bundelen

Maar voor Van der Wal blijft het niet bij woede. “Je kunt wel boos zijn, maar je moet er niet in blijven hangen. Daarom heb ik me in 2014 aangemeld bij het ‘Platform Kerk en Aardbeving’.” In dit platform zijn voorgangers van allerlei Groningse kerken verenigd. “We hebben een gezamenlijk probleem en vechten allemaal voor recht. Samen trekken we op tegen overheden en instanties. Alle kerkelijke kleuren zijn aan boord: dit is pas écht oecumene”, zegt Van der Wal trots. “ En die gezamenlijke aanpak werkt, ziet hij.  “Zo zitten we onder andere als gesprekspartner bij het Groninger gasberaad aan tafel.”

Profeet

Naast het platform gebruikt Van der Wal nog een ander podium om de aardbevingsproblematiek onder de aandacht te brengen: de kansel. “Het is natuurlijk heel erg wat hier gebeurt, maar we moeten ook naar onszelf kijken. Hoe gaan wij om met de schepping? Daar preek ik regelmatig over, bijvoorbeeld uit Psalm 8. Dan voel ik me echt een profeet”, vertelt hij.

Die duidelijke taal neemt niet iedereen hem in dank af. “Sommige mensen steken hun kop in ’t zand voor wat er gaande is. Die kijken alleen naar het Hemels Koninkrijk en denken: ‘Het zal mijn tijd wel duren.’ Maar ik vind juist dat we als christenen voorop moeten gaan in het vechten voor duurzaamheid. We kunnen de gaskraan niet in één keer dicht draaien, maar wel meer gebruik maken van duurzame energie. We hebben deze aarde tenslotte van God gekregen.”

Op God bouwen

Op God bouwen als je niet meer in je eigen vertrouwde huis kunt wonen. Als je er psychisch doorheen zit, door alle stress die alle onrust met zich meebrengt. Dat is niet voor iedereen even gemakkelijk. “Je kunt eigenlijk een tweedeling maken in kleine schades en extreme schadesituaties. Bij kleine schadesituaties wordt de schade gerepareerd, krijgen de bewoners een paar duizend euro toe en zijn ze blij.

Bij de extreme schadesituaties zijn de gevolgen veel groter: soms raken de gedupeerden hun eigen bedrijf kwijt of krijgen ze psychische problemen. Dat zorgt voor spanningen in deze samenleving en vertaalt zich ook wel eens door naar wantrouwen in God”, weet hij. Daarom is hij heel alert in de gesprekken die hij met mensen voert. “Wat hoor ik mensen zeggen, wat doet het met ze? Samen bidden en praten, gevoelens delen. Maar ook vanuit Bijbels perspectief hoop bieden, bijvoorbeeld uit Prediker 7: ‘Als God je leven ombuigt, kun je het niet terugbuigen.’ Daarmee wil ik zeggen: We weten niet wat de toekomst biedt, maar we mogen wel op God bouwen. Blijf op Hem bouwen, ook als je shitdagen hebt.”

Lichtpuntjes

Ondanks al het leed dat Van der Wal ziet,  zijn er ook zeker lichtpuntjes. “ Ik vind het heel mooi om te zien hoe we als christenen in deze omgeving elkaar heel snel gevonden hebben. Kerkmuren vallen weg: we doen nu ontzettend veel samen. Diaconale acties, maar bijvoorbeeld ook de kerstnachtdienst. Afgelopen jaar hielden we die voor het eerst met vier kerken samen. Er kwamen meer dan 1000 mensen op af. Door elkaar op te zoeken, kunnen we meer betekenen voor de samenleving en laten zien dat we als kerken nog altijd relevant zijn.”

En van der Wal zelf? Die zit – ondanks het onstuimige begin in Appingedam- prima op zijn plek. “Ik ben zelf ook een Groninger, iemand die van het landschap houdt. Het gaat me heel erg aan het hart dat mensen in zulke mooie dorpen en zo’n mooi landschap zó moeten lijden. Tegelijkertijd is dit voor mij als voorganger een krent in de pap.  Ik sta graag met mijn poten in de blubber en ben blij dat ik er in deze situatie voor anderen kan zijn. We moeten samen opkomen voor het karakter van deze mooie streek.”

Gerelateerde uitzendingen

Reacties